Śledztwo dziennikarskie w sprawie umowy migracyjnej między Włochami a Albanią z Nagrodą im. Daphne Caruany Galizii 2026 

Zwycięski reportaż autorstwa dziennikarzy Giacomo Zandoniniego z Włoch i Maite Vermeulen z Holandii opublikowano na holenderskiej platformie dziennikarskiej „De Correspondent”. Dotyczy porozumienia, na mocy którego Włochy zbudowały ośrodek detencyjny i punkt rozpatrywania wniosków o azyl na terytorium Albanii.

O zwycięskim reportażu

Dziennikarze Giacomo Zandonini i Maite Vermeulen przez 18 miesięcy analizowali umowę migracyjną między Włochami a Albanią dla „De Corespondent”. Jak wynika z dochodzenia, w umowie chodziło o to, by przechwytywać migrantów w drodze do Włoch, przewozić ich do Albanii, kraju spoza Unii, gdzie w toku przyspieszonej procedury azylowej odrzucano ich wnioski, a następnie deportować ich do krajów pochodzenia.

Dziennikarze prześledzili początki tej umowy i przeanalizowali, dlaczego kilka państw Unii uważa ją za innowacyjny model dla przyszłości europejskiej polityki migracyjnej. Aby zdobyć pełny obraz sytuacji, dziennikarze złożyli ponad 30 wniosków o swobodny dostęp do informacji w sześciu krajach europejskich, a także do Komisji Europejskiej, Rady i Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex). Śledzili szlaki finansowe i przeprowadzali wywiady z pracownikami ośrodków, migrantami przebywającymi w ośrodkach detencyjnych, prawnikami, posłami do parlamentu, przedstawicielami rządu i mieszkańcami Albanii.

Autorzy podkreślili, że podczas dochodzenia napotkali istotne przeszkody. Na przykład odmówiono im dostępu do ośrodków prowadzonych przez władze włoskie w Albanii, a podstawowe informacje (w tym liczba osób przebywających w ośrodkach) były niejawne. Wydatki objęto procedurą nadzwyczajną, z pominięciem procedur udzielania zamówień publicznych, a pracowników zobowiązano do podpisania umów o poufności.

Dziennikarze współpracowali z redaktorką treści wizualnych Bebe Blanco Agterberg, specjalistką ds. wizualizacji danych Sharon Coone oraz fotografem Francesco Belliną. Analizowali kwestie związane z prawami człowieka w związku z tą umową oraz jej wpływ na podstawowe zasady europejskiego państwa prawa.

O nagrodzie

Nagroda nosi imię maltańskiej dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii, która została zamordowana w październiku 2017 roku. Przyznaje się ją co roku za wybitne dokonania w dziedzinie dziennikarstwa, które promują i chronią podstawowe wartości Unii Europejskiej, takie jak godność ludzka, wolność, demokracja, równość, praworządność i prawa podstawowe.

Otrzymują ją zawodowi dziennikarze i zespoły dziennikarskie dowolnej narodowości. Mogą oni zgłaszać wnikliwe materiały opublikowane lub wyemitowane przez media z siedzibą w jednym z 27 państw członkowskich Unii.

Kim była Daphne Caruana Galizia?

Daphne Caruana Galizia była maltańską dziennikarką, blogerką i działaczką antykorupcyjną. Szczegółowo informowała o korupcji, praniu pieniędzy, przestępczości zorganizowanej, sprzedaży obywatelstwa i powiązaniach rządu maltańskiego z dokumentami panamskimi. Spotkały ją wielokrotne nękania i groźby. 16 października 2017 roku zginęła w wyniku wybuchu samochodu-pułapki. Powszechne oburzenie tym, jak władze prowadziły dochodzenie w sprawie jej zabójstwa, doprowadziło ostatecznie do rezygnacji premiera Josepha Muscata. W grudniu 2019 roku posłowie do Parlamentu Europejskiego skrytykowali uchybienia w dochodzeniu i wezwali Komisję Europejską do podjęcia działań i od tego czasu na każdym etapie ponownie analizowali tę kwestię – w tym w rezolucji tematycznej z 2023 roku potępiającej ograniczone postępy w stawianiu odpowiedzialnych przed wymiarem sprawiedliwości. Dotychczas za dokonanie zabójstwa na karę więzienia skazano pięć osób. Jednak zleceniodawca nadal pozostaje na wolności.

Źródło i więcej informacji: tutaj.